Odkładasz buty do biegania, Achilles przestaje boleć, a po powrocie na trasę problem wraca. Dominika Groń rozmawia z Tomaszem Przyszlakowskim, fizjoterapeutą Pracowni Ruchu, o tym, czego może zabraknąć między odpoczynkiem a powrotem do treningu.
W skrócie
Poranna sztywność, ulga po rozgrzewce i ból, który odzywa się dopiero po biegu. W odcinku przyglądamy się tym sytuacjom, zmianom w planie treningowym i przygotowaniu ścięgna do kolejnego wysiłku. Krótko: przerwa może uspokoić objawy, ale powrót od razu do wcześniejszego treningu może przekraczać aktualne możliwości ścięgna.
Co znajdziesz w odcinku
- Co oznacza tendinopatia i jak ból ścięgna Achillesa może ograniczać chodzenie, bieganie i skakanie.
- Poranna sztywność i ból po rozgrzewce: na jakie sytuacje zwracają uwagę rozmówcy.
- Historia dwóch półmaratonów na tym samym dystansie, ale z innym przygotowaniem.
- Jak dołożenie treningu w tygodniu zmienia obciążenie i dlaczego liczy się też samopoczucie następnego dnia.
- Jak rozmówcy podejmują decyzję o ograniczeniu biegania i dobierają ćwiczenia do objawów.
- Przejście od wspięć na palce do skoków i biegu oraz ocena postępu w rehabilitacji.
Dla kogo jest odcinek
Dla osób, którym ból Achillesa przeszkadza w bieganiu lub wraca po przerwie. Także jeśli ćwiczysz łydki, ale powrót do biegu nadal kończy się dolegliwościami. Jeśli potrzebujesz indywidualnej oceny, sprawdź, jak wygląda fizjoterapia sportowa w Pracowni Ruchu.
Umów pierwszą wizytę
Ból wraca i trudno Ci ustalić, jak dalej trenować? Na pierwszej wizycie opowiesz o objawach, swojej aktywności i ostatnich zmianach w treningu. Fizjoterapeuta zbada Cię i pomoże ustalić dalsze postępowanie. Umów pierwszą wizytę w Pracowni Ruchu w Krakowie na Zabłociu.
Materiał ma charakter edukacyjny i nie zastępuje indywidualnej konsultacji ze specjalistą.
Transkrypcja odcinka
Pokaż pełną transkrypcję odcinka
Odkładasz buty do biegania, bo boli Achilles. Rezygnujesz z aktywności, przestajesz biegać, ale wracasz do tego ponownie. Myślisz często, że odpoczynek pomoże, jednak problem nawraca. I co w takiej sytuacji? Nasze ścięgna nie mają takiego wyłącznika. Nie ma czegoś takiego jak switch off dla naszych ścięgien. One biorą tyle, ile my im damy.
To jest taka dziwna zależność, że im więcej krwi w ścięgnie, tym jest bardziej zniszczone i bardziej potrzebuje tej naprawy.
Najczęstszym rozwiązaniem jest sięgnięcie po jakąś tabletkę po prostu przeciwbólową. No to jeśli pomyślimy o ścięgnie, no to tabletką przeciwbólową na ścięgna jest po prostu obciążenie.
Ścięgna, kiedy są nieużywane, też się niszczą i to jest właśnie taki paradoks naszego ciała.
Witam w podcaście Mądry Ruch Pracowni Ruchu. Jestem Dominika Groń, a ze mną fizjoterapeuta Tomasz Przyszlakowski. Będziemy dzisiaj rozmawiać o bólu ścięgien, jak z nim pracować, jak decydować kiedy wracać do aktywności i czy w ogóle z niej rezygnować. I odpowiemy sobie właśnie na kilka tego typu pytań.
Dzień dobry, witam wszystkich słuchaczy.
Będziemy wracać do przykładu osoby z początku, czyli osoby, która przestała biegać, którą boli Achilles i która nie wie co zrobić. Często tego typu przykłady mogą pokazać, że odpoczynek mógł pomóc. Jednak problem nawraca. Czego w takiej sytuacji mogło zabraknąć?
Odpoczynek to jest jedna z wielu rzeczy, która jest kluczowa. Bolesne ścięgno nie lubi mocnego obciążania, więc to jest pierwsza rzecz, którą robimy podczas bólu ścięgna. Jest to prawidłowa reakcja. Problem pojawia się wtedy, kiedy mija ból, a my wracamy do tego, co znamy, do naszych schematów treningowych. gdzie jest problem. Nie jesteśmy na to przygotowani. Wraz z przerwą, którą wdrażamy, spada też nasza odporność na obciążenia. To znaczy, że nasze ścięgno się regeneruje, ale ono nie jest już gotowe do powrotu na maksymalne obciążenia, do których było wystawiane przed urazem, przed kontuzją.
Musimy też na pewno doprecyzować definicję tendinopatii, bo wspomniałam już też o tym słowie, czy inaczej możemy powiedzieć, że to jest przeciążenie ścięgien związane właśnie z… Ja często lubię to porównywać, trochę z angielskiego, ale too much, too soon, czyli zrobiliśmy za dużo, w zbyt krótkim czasie i to spowodowało pewnego rodzaju przeciążenie tego ścięgna. Ale jak byś zdefiniował tę tendinopatię?
Tendinopatia to można powiedzieć jakaś zmiana w ścięgnie. To znaczy ta zmiana nie zawsze jest bolesna. Natomiast tutaj na tym podcastzie skupimy się przede wszystkim na tych bolesnych zmianach, na tych zmianach, które dają jakieś odczucia negatywne, jakaś sztywność, ból. Tak bardzo skrótowo tendinopatia to jest zmiana w ścięgnie, która nas boli, która nas ogranicza w aktywności. Może się objawiać sztywnością, może się objawiać ociepleniem, obrzękiem. To jest po prostu pewnego zmiana ścięgna, który nie jest gotowy na dalsze obciążanie.
Warto też doprecyzować, że to nie jest samo w sobie zerwanie ścięgna, bo myślę, że czasami ludzie mogą się z tym spotkać i trochę mieszać te pojęcia. Natomiast warto pokazać takie kontynuum tego, jak ta tendinopatia przebiega, więc najpierw mamy właśnie tę tendinopatię taką bardziej reaktywną, która przechodzi w takie nieudajne tak naprawdę gojenie tkanek, Następnie przychodzi do pewnego rodzaju faz takiej już tendinopatii, można powiedzieć, bardziej przewlekłej, właśnie zwyrodnieniowej. I jeśli już, to na końcu możemy się spotkać z tym zerwaniem. Ale to jest taki koniec, koniec, żeby też rozróżnić te definicje, żeby to nie było po prostu mylone. I też to, co powiedziałeś, może występować ten ból. I przede wszystkim wydaje mi się, że największym ograniczonym jest tutaj ograniczenie funkcji.
Właśnie ktoś na przykład rezygnuje z aktywności, ktoś rezygnuje z biegania, bo boli. Więc wydaje mi się, że najważniejszą sytuacją jest wzięcie pod uwagę tego, jak faktycznie i jeśli w ogóle wpływa to na ograniczenie samej sobie funkcji.
Tak, tutaj ta funkcja jest kluczowa. My po prostu musimy się jakoś poruszać. Ścięgno Achillesa jest używane przy każdym kroku. Jego ból po prostu ogranicza nam chodzenie, bieganie, skakanie, wchodzenie pod górkę. Może być nawet tak, że to ścięgno będzie na tyle podrażnione, że samo zakładanie buta już będzie nas bolało, bo będzie ściskało na to ścięgno. Więc z naszej perspektywy nie tylko sam ból jest istotny, ale to, co on nam zabiera, czego my już dalej nie możemy robić. Jeżeli chodzi o takie przykłady tendinopatii Achillesa, z czym do ciebie najczęściej zgłaszają się osoby, z jakimi dolegliwościami, co one mówią, z czego nie mogą już wykonywać?
Pierwszym takim sygnałem, jeszcze zanim odpowiem do końca na to twoje pełne pytanie, jest na pewno to, że warto zwrócić uwagę na samą sztywność tego ścięgna, czyli właśnie takie odczucia sztywności ścięgna, najczęściej taka sztywność poranna, która się pojawia, bo wydaje mi się, że to są pierwsze sygnały, które pomijamy. Bo to też… nie można powiedzieć, że każde tego typu odczucie jest złe. Często zrobimy cięższy trening i możemy odczuwać po prostu nasze ciało bardziej sztywniejsze. Natomiast i dlatego wydaje mi się, że to jest często pomijane i zapomina się, że to jest właśnie taki pierwszy element, który mógłby świadczyć o przebiegającym, jakichś zmianach w strukturze samego w sobie ścięgna.
Jeśli chodzi o ograniczenie funkcji, to tutaj przede wszystkim takie, wydaje mi się, że to się najbardziej objawia w dynamice, więc różne sporty bardziej skocznościowe, czy właśnie to przysłowiowe bieganie, o którym wspominaliśmy na samym początku, początku, gdzie np. ktoś mi zgłasza sygnał, gdzie po samej sobie rozgrzewce poprawiają się objawy, przez jakiś tam okres, ileś tam kilometrów jest lepiej, a potem po ostygnięciu znowu problem np. nawraca. I to jest, wydaje mi się, taka najczęstsza rzecz, z którą możemy się spotkać.
Tak, no zazwyczaj ten proces to nie jest tak, że wyszliśmy na aktywność i nagle po prostu znienacka nas coś złapało. Te procesy tendinopatyczne, czyli te zmiany ścięgna, choroby ścięgien, one zazwyczaj trwają miesiącami zanim one dojdą do tego etapu, że nie możemy czegoś robić. Te wczesne objawy, takie jak sztywność, o której wspomniałaś, przede wszystkim sztywność z rana, sztywność po przerwie od wysiłku, czyli siedzimy długo, na przykład na kanapie wstajemy i czujemy to ścięgno. Po prostu jest inne od drugiego. Ból to już jest naprawdę Naprawdę daleko postępująca ta zmiana ścięgna.
Problem jest taki, że jeżeli to trwa miesiące, to również to może miesiące się goić już po wdrożeniu leczenia. Różnica jest taka między zerwanym ścięgnem, między jakimś ostrym urazem, że choroby ścięgien, tak jak tendinopatia, tak ogólnie mówiąc, trwają miesiące zanim się zaostrzą. One mogą być skutkiem błędów treningowych, czyli za dużo, za szybko, zbyt mocno, brak odpowiedniego przygotowania. Historia pacjentki z wczoraj. Przebiegała półmaraton w marcu, do którego się przygotowała i było super, zero bólu. Natomiast potem zaniechała przygotowania do kolejnego półmaratonu, przygotowała się w miesiąc, no i potem jest taki ból, że nie mogła chodzić.
Przebiegła półmaraton wtedy, w marcu, przebiegała dwa tygodnie temu. Obciążenie jest to samo. taki sam dystans, natomiast różniło się samo przygotowanie i to był ten błąd w planowaniu treningów. Jakie ty jeszcze znasz, albo z jakimi najczęstszymi błędami treningowymi spotykasz się? Bo to jest czysto problem przeciążeniowy, ścięgnisty.
Wydaje mi się, że najczęstszą sytuacją jest po pierwsze to, co powiedziałeś, czyli za dużo objętości, za wysoka intensywność. To jest właśnie to zbyt szybko, zbyt dużo naraz. często jest tak, co można usłyszeć z takim szeroko pojętym zarządzaniem obciążeniami, jest to, że na przykład ktoś mi mówi, że no biegałem dwa razy w tygodniu, a aktualnie biegam cztery razy. I na przykład problem się pojawia. I często to jest znowu dodanie jednostki treningowej. Nie zawsze to musi być zmiana kilometrażu, zmiana dystansu, tylko czasami to właśnie może być samo dodanie tej jednostki, niezrobienie tego w sposób progresywny, tak jak właśnie, żeby to nasze ścięgno chociażby żeby się zaadaptowało, tylko wrzucenie się trochę na głęboką wodę, więc tutaj możemy wspomnieć wszystkie te zmiany związane z samą sobie obciążeniami treningowymi, czy dodanie nawet dodatkowej aktywności, bo jak ktoś już trenuje kilka razy w tygodniu i wrzuci sobie jeszcze na przykład właśnie przygotowania, powiedzmy jak powiedziałeś o tym maratonie, wrzuci coś tego typu, czyli powiedzmy trzy treningi biegowe w tygodniu, to często właśnie to może być trochę za dużo.
To jest tak jakbyśmy nalali do szklanki wodę i ta woda się po prostu przeleje, czyli przesadzimy z samą w sobie intensywnością i objętością na to, ile to ścięgno może znieść. Bo też warto powiedzieć, że nasze ścięgna nie mają takiego wyłącznika, nie ma czegoś takiego jak switch off dla naszych ścięgien. One biorą tyle, ile my im damy. Nie jest to trochę jak mięsień, że na przykład on zacznie boleć i zacznie dosyć szybko, jeśli coś się z mięśniem stanie, tylko to ścięgno będzie się odzywało, tak jak powiedziałeś, po czasie. Czyli to będzie na przykład po kilku miesiącach. Ten proces będzie się toczył, te objawy będą znikome, ale po jakimś czasie może się to zmienić i właśnie poczujemy ten dyskomfort.
Więc wydaje mi się, że to też jest istotne. Dobra. A na przykład jeśli chodzi o kwestię tego, co byś zmienił w samym sobie treningu?
No to przede wszystkim trzeba przeanalizować cały plan i całe przygotowania. Problem jest taki, że my możemy jedynie zgadywać, nie mamy jasno określonych ram, ile możemy zrobić. Mam osoby, wyczynowych sportowców, którzy mają 20 do 25 godzin treningu tygodniowo, czyli to jest pół etatu pracy na treningach. I jakim cudem oni wykonują taką, to jest 100 godzin miesięcznie treningów i ich na przykład nie boli, albo udało się nam tak zmodyfikować trening, że przestał ich boleć. i jak to się ma na przykład do osoby, która trenuje trzy razy w tygodniu po pół godzinie i się przeciążywa. To porównanie chciałbym, żeby pokazało, jak bardzo jesteśmy różni i do jakich skrajności jesteśmy w stanie się przystosować.
Więc oceniając taki trening, musimy ocenić, powiedzmy, całą historię. Tutaj taka ciekawostka nasze ścięgna, bardzo są podatne w takim pozytywnym znaczeniu na obciążenie we wczesnym dzieciństwie, czyli im więcej mamy różnego ruchu, to nie mówię, że musi być jakiś jeden ruch im więcej biegania, skakania, zabawy, granie w piłkę, w siatkówkę, tym jest lepiej, bo wtedy nasze ścięgna najwięcej się budują, budują największą wytrzymałość. I już nawet patrząc, powiedzmy, jak ktoś za dzieciaka, aż do okresu takiego nastoletniego dojrzewania był aktywny, możemy stwierdzić, jak dużo on będzie mógł wziąć na siebie tych obciążeń w życiu dorosłym. Więc powiedzmy taka bardzo kompleksowa ocena może już zawierać sobie takie pytania, jak ilość aktywności w ciągu dzieciństwa, czy zwolnienia z WF -u, które też są dosyć istotną częścią.
To jest zawsze jakiś ruch, który my mamy. Następną rzeczą, którą możemy ocenić, to jest to, jak wyglądały przygotowania, do czego ktoś się przygotował, jak wyglądała progresja, ile procentowo w skali tygodnia, w skali miesiąca, jak bardzo ten trening się zmienia, czy to cały czas były te same ćwiczenia, te same powtórzenia. Większa taka jednolitość, tym tak naprawdę większa szansa na przeciążenie, bo obciążamy zawsze w ten sam sposób ścięgno. Czyli jeżeli mamy cały czas tylko długie biegi załóżmy, to nie jest najlepsze rozwiązanie. Brakuje nam takich dużych intensywności jak nagłych skoków i brakuje też takich lekkich intensywności jak spacery. Więc samo ocenienie tego planu, czy szanse ryzyka na przeciążenie jest trudne.
Głównie polega na tym na ocenie objawów i w którym etapie się znajdujemy aktualnie.
Więc tu mówimy o zarządzaniu obciążeniem tak naprawdę i to jest podstawa, jeśli chodzi o pracę z tendinopatiami. Często też słyszymy o dawce treningowej, że to nie jest problem sam w sobie w treningu, tylko w jego dawce, czyli właśnie to, ile narzucimy, czyli tak jak dałeś przykład, że ktoś robi same np. długie wybiegania, to może dobrze by było spolaryzować ten trening, zrobić jedne lżejsze treningi, żeby faktycznie nasze ciało było w stanie się z tego zregenerować, żeby wyciągnąć jak najwięcej z tych długich wybiegań. No i co to znaczy czy ta odpowiednia dawka? Na co byś zwrócił uwagę?
Odpowiednia dawka bardzo trudne do określenia, ze względu na to, że dla każdej naszej struktury to jest coś innego. Inna dawka jest dla mięśni, gdzie mięśnie są czerwone, to znaczy, że mają dużo krwi. Jak jest dużo krwi, to znaczy, że jest duży potencjał do regeneracji. Mięśnie są najłatwiejszą tkanką do regeneracji w naszym ciele. Jeżeli chodzi o ścięgna, one już nie są tak dobrze ukrwione i tak naprawdę za duża ilość naczyń krwionośnych, którą widać na przykład w USG, pokazuje już zaawansowany stan zniszczenia ścięgna. Także to jest taka dziwna zależność, że im więcej krwi w ścięgnie, tym jest bardziej zniszczone i bardziej potrzebuje tej naprawy. Natomiast jak możemy to określić? Przede wszystkim, jak my się czujemy w trakcie treningu i następnego dnia po treningu, bo zazwyczaj dzień po będzie największy odczyn tego ścięgna.
Takie okno 24 godziny.
24 godziny, tak. To jest taka główna rzecz, na którą bym zwrócił uwagę.
Hej, tu Krzysiek z Pracowni Ruchu. Jestem trenerem medycznym, a w wolnym czasie trenuję kalistenikę i wspinaczkę. Jeśli chcesz zadbać o swoje ciało, na przykład z wykorzystaniem własnej masy ciała, poprawić swoje możliwości ruchowe, czy po prostu poczuć się lepiej w swoim ciele, to zapraszam na treningi ze mną.
Natomiast co byś zrobiła w przypadku, gdyby ktoś już poczuł jakieś dolegliwości? Zrezygnowałabyś całkiem z aktywności? Jak byś do tego podeszła, żeby wytłumaczyć słuchaczom?
To zależy na pewno od kontekstu, bo znowu, jeśli rzucimy sobie na szalę sportowca, a jeśli rzucimy sobie na szalę osoby z generalnej populacji, to jest całkiem inne podejście. Bo na przykład jeśli dla kogoś najbardziej istotną rzeczą w życiu jest bieganie, to w zależności oczywiście od objawów i tego jak to idzie powiedzmy w rehabie. Natomiast nie jestem zwolennikiem tego, żeby ucinać aktywność od razu. Często to jest zejście właśnie z objętości, na przykład odjęcie jednego treningu biegowego w tygodniu, bo czasem to wystarczy do poprawy objawów, bo może faktycznie ta objętość tu była problemem, to zarządzanie obciążeniem było problemem.
Bo warto też podkreślić, że do samego zarządzania obciążeniami istotna jest regeneracja. Więc wydaje mi się, że podejście w ogóle pod kątem tendinopatii jest istotne z naszej strony, żeby wyedukować tą osobę w odpowiedni sposób, żeby wytłumaczyć co może na to wpływać. Bo sami wiemy, że jeśli chodzi o samą w sobie regenerację ścięgna, istotne jest nawet to, czy ktoś na przykład nie ma jakichś chorób metabolicznych, takich jak na przykład cukrzyca, która może wpływać na tą regenerację ścięgna. Czy w ogóle ktoś pali papierosy, bo jakość tkanek też jest całkiem inna, więc na pewno trzeba zaopatrzyć tą osobę z różnych stron, żeby później podejmować takie decyzje o rezygnacji z aktywności, czy też nie.
Natomiast tak jak mówię, myślę, że w skrajnych przypadkach to też jest konieczne, żeby obciąć tą aktywność, bo jeśli ktoś biega i na przykład czuje ból, mocny ból, na przykład powiedzmy już wchodzimy w 5 -6 na 10, no to myślę, że to jest sytuacja, w której można było pomyśleć o rezygnacji z tej aktywności, przejście przez rehabilitację i ponowny powrót też w sposób kontrolowany. Więc nie wrzucałabym się na pewno na szeroką wodę, nie jestem osobą, która by ucinała od razu całkowicie albo właśnie utrzymywała tą objętość. Raczej szukałabym tego takiego balansu dla danej osoby, bo też warto dodać, że każdy rehab, każda sesja rehabowa to też jest dodatkowa objętość i trzeba to wziąć po prostu pod uwagę.
Także trzeba to wyrównać i zobaczyć, tak jak powiedziałeś, mamy to takie okno 24 godziny. Jeśli ktoś się czuje dobrze, na przykład po naszej sesji rehabowej, jeśli ktoś się czuje dobrze, bo czasami mówimy o obcinaniu aktywności, a jeśli to jest ból 1 na 10, no to też musimy sobie zadać to pytanie. Więc w takich sytuacjach powiedziałam, żeby można kontynuować tak naprawdę tą aktywność i nie ucinałabym jej, ale jeśli wchodzimy w skrajność, to trzeba to na pewno przemyśleć, bo to po prostu będzie potęgowało objawy i cały czas się utrzymywało. A znam też takie przypadki też od innych specjalistów, gdzie faktycznie u sportowców, jakiejś klasy już wyższej, rezygnowało się z tego treningu typowo specyficznego, sportowego, żeby właśnie przejść przez ten proces i dopiero wrócić też w sposób kontrolowany.
Także to jest trudne pytanie.
Wiem, tutaj zawsze jest… My musimy tak naprawdę znaleźć odpowiedź, co jest dawką, która nie zaszkodzi, a pomoże. Bo też trzeba wziąć pod uwagę to, że w przypadku przeciążeń i chorób ścięgien, tym lekarstwem to jest ten ruch, który nam zaszkodził w odpowiedniej dawce. I to jest właśnie zawsze ten szkopuł. Przykład taki skrajny, kiedy bym wyeliminował aktywność. miałem pacjenta, który przyszedł z bólem Achillesa, duży obrzęk, ledwo chodził, ale cały czas biegał, bo brał przeciwbólowe i na przeciwbólowych jak się dogrzało to ścięgno, to było lepiej. W takim przypadku został poinformowany, że jeżeli będzie cały czas tak biegał i cały czas tak robił, no to te zmiany ścięgna mogą być na tyle duże, że samo ścięgno osłabnie do tego stopnia, że może się zerwać.
Więc jeżeli ktoś już kuleje, ktoś bierze leki, żeby uprawiać aktywność, to jest absolutnie do wycięcia całkowita aktywność, żeby to się zagoiło wstępnie. Natomiast powiedzmy taki standardowy case, który przychodzi do gabinetu. To jest ból ścięgna po wysiłku lub w trakcie. Na początku musisz się dogrzać. Ból 5 -6 na 10, ale potem schodzi. Na co dzień trochę boli, jak się rozgrzeje, jest ok. Zazwyczaj zaczynam od ucięcia połowy objętości albo zmniejszenia dawki treningowej. Kluczowy tutaj jest ten czas regeneracji, który mamy. Ścięgna potrzebuje około 3 dni po wysiłku. Takim intensywnym do tego, żeby się w pełni było gotowe do kolejnego wysiłku. więc zazwyczaj zmniejszam częstotliwość i trochę zmniejszam objętość ale staram się zostawić maksymalną bezpieczną dawkę biegu bezpieczną dawkę aktywności, no bo to jest coś co lubimy i jeżeli ktoś nam zakaże czegoś, no to wiemy jak się czujemy, no nie zrobię tak nikt mi nie będzie nic zakazywał więc tutaj szukamy raczej rozwiązań i tego jak pozostawić tą aktywność, jak pozostawić człowieka w ruchu nie szkodząc mu, wręcz pomagając no bo tak jak mówię, czym się strujesz, tym się lecz w przypadku chorób ścięgien.
Więc jak bieganie cię przeciążyło, bo biegłeś 30 km tygodniowo, no to biegaj 5 km z spokojnym tempem, po płaskim, z dobrym butem, który ma lekko podniesioną piętę, bo to wszystko zmniejsza obciążenie na ścięgno i w długiej perspektywie po prostu szybciej, bezpieczniej wrócisz do pełnych obciążeń biegowych.
Myślę, że takim najczęstszym pytaniem jest to, jak boli podczas obciążania, no to dlaczego mam to obciążać, żeby było lepiej? To jest takie pytanie, które ja chyba najczęściej dostaje i zawsze znowu wydaje mi się, że najistotniejsza jest ta edukacja, czyli to też jak wspomniałeś o tym, że przychodzi do siebie ktoś z wielkim bólem, bierze leki, żeby w ogóle kontynuować tą aktywność, no to musisz takiej osobie jasno powiedzieć, ej, może to powodować w przyszłości na przykład właśnie zerwanie i nie możemy się też bać tego typu mówić rzeczy. Natomiast z tej strony edukacja też jest istotna, musimy właśnie powiedzieć, wytłumaczyć, dlaczego to obciążanie jest takie istotne, pod kątem właśnie przebudowy samego w sumie ścięgna, tych włókien, kolagenu, który się znajduje w tych ścięgnach, bo to też już powiedziałeś, bardzo mi się spodobało, że czym się strujesz, tym się lecz, ale taka jest prawda.
I jeśli my chcemy, jedyne lekarstwo, pomyślmy sobie, że boli nas głowa, to co robimy? No poza tym, że najczęstszym rozwiązaniem jest sięgnięcie po jakąś tabletkę po prostu przeciwbólową. No to jeśli pomyślimy o ścięgnie, no to tabletką przeciwbólową na ścięgna jest po prostu obciążenie. Więc pod kątem wytłumaczenia tych procesów, czyli tego, żeby właśnie ścięgno się przebudowało, musimy je obciążyć, tylko znowu mówimy o progresywnym obciążaniu. Nie mówimy tutaj o sytuacji, w której znowu wchodzimy w takie ostre dociążanie, czyli nagle ktoś zakłada dużo ciężaru i myśli, że to pomoże w krótkiej ramie czasowej, tylko to raczej znowu trwa.
Chcemy obserwować, jak te objawy postępują po takiej sesji treningowej i jak to właśnie wygląda. Bo sam w sobie Achilles tak naprawdę jest częścią czego?
Achilles to jest po prostu ścięgno mięśnia brzuchatego i płaszczowatego. Ścięgno służy do przekazywania obciążeń z mięśnia. Mięsień jest tkanką kurczliwą, wywołającą skurcz, poruszającą naszym ciałem. ścięgno ma zadanie przekazać tą siłę z mięśnia do kości, z takim łącznikiem, transferem. Więc jeżeli o tym pomyślimy w ten sposób, no to jedyny sposób, żeby obciążyć ścięgno, to jest po prostu użyć mięśnia. Więc potem na początku ten trening wygląda jak trening siły mięśniowej, gdzie palą nas łydki. Jeżeli czujemy palenie Achillesa, to już jest jakiś alert w głowie, że nie powinno tak być. Co jest jeszcze ciekawe, w ogóle po co nam ten ruch?
ścięgna, kiedy są nieużywane, też się niszczą. I to jest właśnie taki paradoks naszego ciała, że jeżeli czegoś nie używamy, to słabnie. No i dlatego też jest konieczne to odpowiednie wdrożenie ćwiczeń. Zaczyna się to zazwyczaj od jakichś lekkich ćwiczeń, w przypadku takich skrajnych, od izometrii, od przytrzymania pozycji. Musimy jakkolwiek to móc obciążyć, co nie wywoła bólu. Natomiast z takich klasycznych jeszcze pytań, jak zapatrujesz się na protokół Alfredsona, czym on jest i czego tam brakuje według ciebie?
Sam sobie protokół Alfredsona, czyli heavy slow resistance, bo o tym tutaj mówimy, on nie bierze pod uwagę samego w sobie, bo też co musimy na pewno powiedzieć, Może od tego bym zaczęła, że nasze ścięgno trochę nie wie, jakiego my ćwiczenia użyjemy. Czyli to jest też to, co ja powiedziałam wcześniej. Ono weźmie tyle, ile damy. Bo często jest tak, że faktycznie zaczynamy od tej izometrii, przechodzimy sobie dalej przez progresję tych różnych możliwości i skurczów, jakie istnieją, czy tam ekscentryka, koncentryka i tak dalej. Natomiast co bym tutaj powiedziała, to na pewno to, że w przypadku rehabilitacji mamy różne protokoły i są one często bardzo sztywne i mają swoje sztywne ramy, ale musimy wziąć pod uwagę kontekst danej osoby.
Czyli często jest tak, że na przykład nie jestem w stanie wykonać z kimś danego ćwiczenia, bo po prostu na przykład pogarszają się symptomy. I w takiej sytuacji musimy dopasować to ćwiczenie i dopasować tą dawkę do danej osoby. Czyli znowu, albo dobierzemy właśnie izometrię, która może być przeciwbólowa przez to tylko i wyłącznie, że nie mamy żadnych zmian kątowych w stawie i utrzymujemy tą pozycję, ale dociążamy to ścięgno. Często zatrzymujemy proces rehabilitacji na samych sobie wspięciach na palce. Na przykład. To jest najczęstsza rzecz, z którą ja się spotykam. Nie tylko mówiąc o Achillesie, bo ktoś robił sam sobie trening siłowy i nie przechodził, w ogóle nie miał takiego zapoznania z wejściem w dynamikę.
Nie było w ogóle takiego płynnego, można powiedzieć, przejścia. I często jest tak, że ktoś robi wspięcie na palce i idzie biegać. I to jest proste, bardzo zero-jedynkowe, ale ani trochę ta osoba nie mogła się przygotować do tego biegania. Więc warto wdrożyć w te wszystkie systemy rehabilitacyjne, programy rehabilitacyjne takie zapoznanie z tą dynamiką, czyli na początku właśnie bardziej proste rzeczy, żeby ta stopa pracowała też w krótkim kontakcie, no bo w końcu kiedy dochodzi do problemów z Achillesem, kiedy on się na przykład za bardzo rozciąga podczas biegu. Więc my chcemy popracować z Achillesem tak, żeby to ścięgno było na tyle sztywne, żeby zniosło wymagania biegowe.
W takim razie powiedz mi, po czym poznać postęp i co zrobić w przypadku zaostrzenia objawów?
Warto tu podkreślić, że na pewno te zaostrzenia mogą występować w procesie, więc proces jest trochę sinusoida i te flare -upy, te zaostrzenia mogą występować. Na pewno o samym sobie progresie będą mówiły symptomy i objawy. Czy na przykład ktoś może biec więcej z mniejszymi objawami. Ktoś jest w stanie zrobić więcej, czy na przykład więcej wziąć obciążenia. To ścięgno po prostu toleruje więcej obciążeń podczas różnych aktywności. I to są takie sytuacje, w których świadczy to o postępie samego sobie procesu. i my chcemy coraz bardziej progresować, ale też znowu dalej to progresywne obciążanie ma być w sposób taki stopniowy, to nie możemy się znowu rzucić na taką głęboką wodę.
Poza tym oczywiście możemy tutaj sięgnąć po różne proste testy, czy to testy funkcjonalne, czy już mówimy o testach na platformach, które mogą obiektywnie pokazać postęp w rehabilitacji, których też powinniśmy się jak najbardziej trzymać. No ale takimi podstawami, jeśli spojrzymy na same w sobie wzorce ruchowe, czy na przykład ktoś może skoczyć na jednej nodze, to są często takie rzeczy, o których mam wrażenie zapominamy, bo to są proste testy, które mogą nam pokazać, czy ktoś jest w stanie stolerować daną aktywność, żeby podejmować te decyzje dalej.
Takie pytania, które powinniśmy sobie zadać podczas naszej rehabilitacji, które powinny paść, jest takie, co mogłem, a czego nie mogę, co ten ból mi zabrał, jakie możliwości ruchowe, Czyli czy nie mogę biegać, wchodzić w góry w przypadku Achillesa. Kolejnym pytaniem jest to, jak się czuję podczas wysiłku, ale oraz po wysiłku. To znaczy, czy te objawy się nasilają, czy doszło do przeciążenia, zaostrzenia. Czy one utrzymują się na jednym stałym poziomie, czy może nawet spadają. Bo zwiększając naszą intensywność ćwiczeń, jeżeli ból zostaje na tym samym poziomie, oznacza to, że idziemy w dobrym kierunku. Nie tylko ból jest wyznacznikiem, ale to, jakie możliwości nam wracają. i też czy jest jakieś brakujące ogniwo w rehabilitacji, czy tak jak mówiłaś, że ze wspięć na palce i trzymania wchodzimy od razu do biegania, to mamy jeszcze 10 kamieni milowych do odblokowania pomiędzy tymi aktywnościami.
Ważne, żeby ostatecznie nasza rehabilitacja była jak najbardziej zbliżona do tych ćwiczeń, do ruchów, które nam zabrało to uszkodzenie ścięgna. Czyli jeżeli chcemy biegać, no to musimy robić skoki podczas rehabilitacji, bo inaczej po prostu nie będzie to pełen proces, który przeszliśmy. Dziękuję Ci bardzo za rozmowę, Dominika. Cieszę się, że mogliśmy chociaż częściowo przybliżyć tematykę ścięgien dla naszych słuchaczy. Mam nadzieję, że wyniesiecie z tego odcinka coś dla siebie, że zrozumiecie lepiej proces tendinopatyczny, zrozumiecie też w jaki sposób obserwować objawy i przede wszystkim będziecie spokojni, bo będziecie wiedzieli, że ten proces może niestety długo trwać.
Natomiast to jest Jest taka budowa, taka nasza fizjologia i nic z tym niestety nie zrobimy. Nie ma magicznych pigułek na przyspieszenie. Więc z tym Was zostawiam i dziękuję za wysłuchanie.







